TSD — ma’lumot yig‘ish terminali (terminal sbora dannyx), ya’ni shtrix-kod skaneri o‘rnatilgan mobil kompyuter. Omborchi u bilan ombor bo‘ylab yuradi va tovar bilan bog‘liq barcha amallarni darhol hisob tizimiga kiritadi. Qisqa qilib aytganda, omborda TSD qog‘oz nakladnoylar, qo‘lda sanash va ma’lumotlarni kompyuterga qayta kiritish o‘rnini bosadi. Bu maqolada TSD nima ekanini, terminal qanday tuzilganini, omborda qanday vazifalarni bajarishini, u bilan bosqichma-bosqich qanday ishlashni, TSDni 1C ga ulashni va O‘zbekistondagi biznes uchun model tanlashni ko‘rib chiqamiz.
TSD nima: ta’rif va qisqartma
TSD — ma’lumot yig‘ish terminali (rus tilida «терминал сбора данных»). Ingliz tilida bunday qurilma mobile computer yoki handheld terminal deb ataladi. Bu qo‘lga sig‘adigan, akkumulyatorda ishlaydigan va hisob tizimiga Wi-Fi yoki mobil tarmoq orqali ulanadigan ixcham kompyuter.
TSDning oddiy shtrix-kod skaneridan asosiy farqi — terminal ma’lumotlarni o‘zi saqlaydi va qayta ishlaydi. Skaner faqat kodni o‘qiydi va kabel yoki Bluetooth orqali kompyuterga uzatadi. TSD esa ekranda vazifani ko‘rsatadi, skanerlangan tovarni hujjat bilan solishtiradi, miqdorni sanaydi va natijani bazaga yuboradi. Xodim har bir amaldan keyin kompyuterga qaytishi shart emas.
TSD — bitta qurilmadagi skaner, kompyuter va omborchining ish joyi. U bilan hisob tovar turgan joyda yuritiladi, ofisdagi stol ortida emas.
Zamonaviy ma’lumot yig‘ish terminali Android tizimida ishlaydi, shuning uchun interfeysi smartfonga o‘xshaydi: sensorli ekran, ilovalar, Wi-Fi, Bluetooth va 4G. Shu bilan birga korpus tushib ketish, chang va namlikdan himoyalangan, skanerlash moduli esa kodlarni telefon kamerasidan tezroq va ishonchliroq o‘qiydi.
Ma’lumot yig‘ish terminali qanday tuzilgan
| Qism | Nima uchun kerak |
|---|---|
| 1D yoki 2D skanerlash moduli | EAN-13, Code 128, QR, Data Matrix shtrix-kodlarini o‘qish |
| 4–6 dyuymli sensorli ekran | vazifalar, tovarlar ro‘yxati, miqdor kiritish |
| Protsessor va xotira | hisob dasturini ishlatish, aloqa bo‘lmaganda ma’lumot saqlash |
| 4000–6000 mA·soat akkumulyator | butun smena davomida quvvatlamasdan ishlash |
| Wi-Fi, 4G, Bluetooth | 1C yoki WMS bilan ma’lumot almashish, yorliq chop etish |
| Himoyalangan korpus | tushib ketganda, changda, sovuq omborda ishlash |
| Jismoniy tugmalar | bir qo‘l bilan tez skanerlash |
Ombor uchun eng muhimi — 2D modul. U nafaqat chiziqli shtrix-kodlarni, balki O‘zbekistonda ASL BELGISI tizimida majburiy markirovka uchun ishlatiladigan Data Matrix kodlarini ham o‘qiydi. Skanerlash modullari haqida batafsil — Shtrix-kod skaneri nima maqolasida.
Omborda TSD nima uchun kerak
Ma’lumot yig‘ish terminali omborning barcha asosiy jarayonlarini avtomatlashtiradi:
- Tovarni qabul qilish. Omborchi har bir pozitsiyani skanerlaydi va yetkazib beruvchi nakladnoyi bilan farqlarni darhol ko‘radi: kamomad, pere-sort, ortiqcha tovar.
- Joylashtirish. Terminal yacheyka manzilini ko‘rsatadi, xodim tovar va yacheykani skanerlaydi.
- Buyurtmalarni yig‘ish. Komplektovshik ekranda manzil va miqdorli ro‘yxatni oladi, skanerlash esa artikuldagi xatoni istisno qiladi.
- Jo‘natish. Terminal qutiga aynan buyurtma qilingan tovar tushganini tekshiradi.
- Inventarizatsiya. Qoldiqlarni qayta sanash qog‘ozsiz, yacheykalar bo‘yicha o‘tadi, natija hisob tizimiga darhol yuklanadi.
- Markirovka bilan ishlash. Markirovkalangan tovarlarni qabul qilish va jo‘natishda Data Matrix kodlarini skanerlash.
TSDning asosiy foydasi — xatolar kamayadi. Inson o‘xshash artikullarni adashtiradi, skaner esa har bir kodni baza bilan solishtiradi.
Avtomatlashtirish amalda nima beradi:
- Tezlik. Qabul qilish va inventarizatsiya qog‘oz bilan ishlashdan bir necha barobar tez o‘tadi.
- Aniqlik. Yig‘ishdagi xatolar va pere-sort deyarli yo‘qoladi.
- Real vaqtdagi qoldiqlar. Menejerlar kechagi emas, joriy qoldiqlarni ko‘radi.
- Xodimlar nazorati. Tizim amalni kim va qachon bajarganini qayd etadi.
Omborda TSD bilan qanday ishlash kerak
TSDdan qanday foydalanish kerak? Deyarli barcha dasturlarda ish tartibi bir xil:
- Qurilmani yoqing va dasturga kiring. Odatda bu sizning loginingiz bilan ombor ilovasi.
- Hujjat yoki vazifani tanlang. Masalan, yetkazib beruvchidan kirim nakladnoyi, yig‘ish uchun buyurtma yoki yacheyka inventarizatsiyasi.
- Tovarni skanerlang. TSDni shtrix-kodga qarating va skanerlash tugmasini bosing. Dastur tovarni bazadan topadi va hujjat bo‘yicha nom va miqdorni ko‘rsatadi.
- Miqdorni kiriting. Har bir donani skanerlang yoki bir xil qadoqlar uchun sonni qo‘lda kiriting.
- Yacheykani skanerlang, agar omborda manzilli saqlash bo‘lsa.
- Farqlarni tekshiring. Dastur kamomad yoki ortiqcha tovarni ajratib ko‘rsatadi.
- Hujjatni yakunlang va ma’lumotni yuboring. Wi-Fi orqali natija darhol 1C yoki WMSga tushadi. Aloqa bo‘lmasa, ma’lumot xotirada saqlanadi va keyin yuklanadi.
Yangi xodim TSDni bir-ikki kunda o‘zlashtiradi: interfeys smartfonga o‘xshaydi, dastur esa keyingi qadamni o‘zi ko‘rsatadi.
Terminal umrini uzaytiradigan qoidalar:
- smenadan keyin TSDni kredlda quvvatlang, ikki smenali ish uchun zaxira akkumulyator saqlang;
- qurilma tez-tez tushib ketsa, g‘ilof va qo‘l tasmasidan foydalaning;
- skaner oynasini artib turing: chang va kir o‘qishni sekinlashtiradi;
- dastur va Androidni yetkazib beruvchi tavsiyasi bo‘yicha yangilang.
Dasturiy ta’minot va 1C ga ulash
Terminalning o‘zi — bu «temir». U ombor bilan ishlashi uchun TSDni hisob tizimi bilan bog‘laydigan dastur kerak. Uchta asosiy variant bor:
- 1C uchun tayyor mobil ilova. Masalan, MERTECH MovFast terminallariga Cleverence kompaniyasining «Sklad 15» va «Magazin 15» dasturlari uch oylik bepul davr bilan o‘rnatilgan. Ular qabul qilish, yig‘ish, inventarizatsiya va markirovka bilan ishlashni qo‘llab-quvvatlaydi.
- WMS moduli. Yirik omborlar TSD uchun o‘z mijoz dasturiga ega ombor boshqaruv tizimidan foydalanadi.
- O‘z ishlanmasi yoki veb-interfeys. Android terminal kompaniyaning veb-ilovasini brauzerda ochadi.
TSDni 1C ga qanday ulash mumkin:
- Terminalga mobil ilovani, 1C tomoniga esa ishlov berish modulini o‘rnating.
- TSDni 1C serveri ulangan ombor Wi-Fi tarmog‘iga ulang.
- Almashinuvni sozlang: shtrix-kodli tovarlar ma’lumotnomasi terminalga yuklanadi, TSDdagi hujjatlar 1C ga tushadi.
- Bir nechta tovarda skanerlashni tekshiring va sinov hujjatini o‘tkazing.
Tayyor dasturli terminallar 1C uchun TSD bo‘limida jamlangan. Masalan, Sklad 15 dasturli MERTECH Seuic AutoID LIM to‘plami almashinuv sozlangandan keyin darhol ombor bilan ishlashga tayyor.
Ma’lumot yig‘ish terminallari turlari
| TSD turi | Xususiyati | Qayerda ishlatiladi |
|---|---|---|
| Klaviaturali klassik | jismoniy tugmalar, qo‘lqopda ishlash | sovuq omborlar, ishlab chiqarish |
| Sensorli (smartfon formati) | katta ekran, yengil korpus | omborlar, do‘konlar, PVZ, kuryerlar |
| To‘pponcha dastali | tez-tez skanerlashda qulay | yirik omborlarda qabul qilish va yig‘ish |
| Taqiladigan (qo‘lda yoki barmoqda) | qo‘llar bo‘sh | jadal buyurtma yig‘ish |
| RFID terminal | belgilarni ko‘rinmasdan o‘qiydi | kiyim omborlari, asosiy vositalar inventarizatsiyasi |
| Sanoat plansheti | 8–10 dyuymli katta ekran | yuklagichlar, rampada qabul qilish |
O‘zbekistondagi ko‘pchilik omborlar uchun Androidli 2D skanerli sensorli TSD mos keladi. Kiyim inventarizatsiyasi uchun RFID terminallarni ko‘rib chiqing.
Ombor uchun TSD tanlash
Ma’lumot yig‘ish terminalini tanlashda nimalarga e’tibor berish kerak:
- Skanerlash moduli. Markirovka va QR-kodlar bilan ishlash uchun 2D kerak. Modellar 2D ma’lumot yig‘ish terminallari bo‘limida.
- Operatsion tizim. Zamonaviy ombor ilovalari ishlaydigan Android 11–13 ni tanlang.
- Akkumulyator. 5000 mA·soatdan smenaga yetadi, ikki smena uchun zaxira kerak.
- Aloqa. Ombor uchun 2,4 va 5 GHz Wi-Fi, safarda ishlash uchun 4G.
- Korpus himoyasi. Tushishga chidamlilik va chang-namlikdan himoya darajasi.
- Shakl. Sensorli terminal yoki skanerlash juda ko‘p bo‘lsa to‘pponcha dastali model.
- Dastur bilan moslik. Dasturingiz tanlangan modelda ishlashini aniqlang.
- Servis va aksessuarlar. Kredllar, g‘iloflar, zaxira akkumulyatorlar va Toshkentda kafolat. Qarang: TSD uchun aksessuarlar.
mertech.uz dagi mashhur MERTECH modellari:
| Model | Ekran | Akkumulyator | OT | Narx* |
|---|---|---|---|---|
| MovFast S40 | 4,0" | 5200 mA·soat | Android 13 | 4 545 500 so‘m |
| MovFast S55 | 5,5" | 5000 mA·soat | Android 13 | 4 728 800 so‘m |
| MovFast S45 GRIP | 4,0", to‘pponcha dasta | 5200 mA·soat | Android 11 | 4 977 700 so‘m |
* 2026-yil 6-noyabr holatiga mertech.uz dagi narxlar. Joriy narx — tovar kartochkasida.
Uchala model ham 2D kodlar bilan ishlaydi, 2,4/5 GHz Wi-Fi, 4G va Bluetooth 5.0 ni qo‘llab-quvvatlaydi, ularga sinov davri bilan «Sklad 15» va «Magazin 15» o‘rnatilgan.
TSDni faqat narxiga qarab tanlamang. Avval vazifalar va dasturni aniqlang, keyin uni qo‘llab-quvvatlaydigan terminalni tanlang.
Do‘kon, dorixona va PVZda TSD
Do‘konda terminal yetkazib berishlarni qabul qilish, qayta narxlash, narx yorliqlarini chop etish, savdo zali inventarizatsiyasi va javon yonida qoldiqni tekshirish uchun ishlatiladi. Dorixonada TSD markirovkalangan dorilar va yaroqlilik muddatlari bilan ishlashga yordam beradi.
Uzum Market, Wildberries va Ozon topshirish punktlarida TSD posilkalarni qabul qilish va yacheykalarga joylashni tezlashtiradi. Batafsil — Topshirish punkti uchun uskunalar maqolasida.
Omborni to‘liq avtomatlashtirish uchun TSDga odatda yorliq printeri qo‘shiladi: u yacheyka, tovar va quti yorliqlarini chop etadi, terminal esa chop etish vazifasini Bluetooth yoki Wi-Fi orqali yuboradi.
Ko‘p beriladigan savollar
TSD oddiy so‘zlar bilan nima?
Bu shtrix-kod skanerli mobil kompyuter. U bilan ombor yoki do‘kon xodimi tovarlarni skanerlaydi va amallarni darhol hisob tizimiga kiritadi.
TSD qanday qisqartma?
TSD — ma’lumot yig‘ish terminali (rus tilida «терминал сбора данных»). Ingliz tilida mobile computer yoki handheld terminal deyiladi.
TSD shtrix-kod skaneridan nimasi bilan farq qiladi?
Skaner faqat kodni o‘qib, kompyuterga uzatadi. TSD esa vazifani o‘zi ko‘rsatadi, ma’lumotni saqlaydi, farqlarni tekshiradi va natijani 1C yoki WMSga yuboradi.
TSD bilan internetsiz ishlash mumkinmi?
Ha. Terminal ma’lumotni xotirada saqlaydi va Wi-Fi yoki 4G aloqasi paydo bo‘lganda hisob tizimiga yuklaydi.
O‘zbekistonda TSD qancha turadi?
mertech.uz da MERTECH MovFast terminallari 4,5 mln so‘mdan boshlanadi. Ombor uchun tayyor dasturli to‘plamlar qimmatroq.
Xulosa
TSD qabul qilish, yig‘ish va inventarizatsiyadagi xatolar pulga tushadigan har qanday omborga kerak. Ma’lumot yig‘ish terminali hisobni tezlashtiradi, qog‘ozni olib tashlaydi va qoldiqlarni real vaqtda ko‘rsatadi.
Vazifalaringizga mos terminalni mertech.uz dagi ma’lumot yig‘ish terminallari bo‘limida tanlang: MERTECH TSD, aksessuarlar va dasturiy ta’minotni Toshkent va butun O‘zbekiston bo‘ylab yetkazib beradi.



